ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Paris’te gerçekleştirilen G7 toplantısında Başkan Donald Trump’ın Tahran yönetimine karşı benimsediği yeni yol haritasını müttefikleriyle paylaştı. Washington yönetiminin yeni bir askeri çatışma veya uzlaşma arayışı yerine yaptırımları derinleştirme kararı aldığı bildirildi.
İran ile tırmanan gerilimin Kongre ara seçimlerinde Cumhuriyetçi Parti cephesinde oy kaybına yol açarak Beyaz Saray üzerinde siyasi bir baskı oluşturduğu kaydedildi. Axios’a bilgi veren üç yetkili, Trump’ın doğrudan çatışma veya mutabakat seçeneklerini gözden geçirdikten sonra Tahran’ı mali yönden abluka altına almayı amaçlayan üçüncü bir rotaya yöneldiğini aktardı.
“Bir çözüm arıyordu ancak izlenecek en iyi yolun ne olduğundan emin değildi”
Müttefikler Arasında Ayrışma ve Deniz Ablukası Planı
İsrail’in operasyonların devam etmesini talep ettiği, Körfez ülkelerinin çoğunluğunun ise buna mesafeli yaklaştığı süreçte Başkan Trump, Beyaz Saray’da Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile temas kurdu. Bölgeden gelen telkinlerin ardından Trump, Tahran’a yönelik yeni hava harekatlarının gereksiz ve zayıf bir olasılık olduğunu ifade etti.
Washington’ın askeri harekat yerine finansal tedbirleri, deniz ablukasını ve İran’ın ileri teknoloji ile silah güzergahlarını engellemeyi öngören “Demir Kapı” operasyonunu devreye sokacağı açıklandı. Söz konusu stratejinin Hazine Bakanı Scott Bessent, CIA Direktörü John Ratcliffe ve Jared Kushner tarafından da desteklendiği bildirildi.
“Başkan’ın önünde yalnızca iki seçenek yok. Mesele yalnızca savaşa dönmek ya da saçma bir barış anlaşması imzalamak değil. Aptalca bir anlaşma yapmayacağız. Sahip olduğumuz üçüncü seçenek, şu anda yaptığımız şeyi yapmaya devam etmektir”
“Başkan asılsız bir zaman baskısı altında değil, İranlılar kendi economiesine büyük zarar veriyor”
Diplomatik Temaslar ve Bölgesel Endişeler
Rubio, Tahran’ın şartlarının gerçekçi olmadığını belirterek diplomatik bir çözüm ihtimaline şüpheyle baktığını kaydetti. Bakan, uygulanan yaptırımların zamanla sonuç vereceğini ve hedefe ulaşmak adına silahlı müdahaleye ihtiyaç duyulmadığını savundu.
“İran bir anlaşmayı çok ister. Sorun şu ki, öne sürmeye devam ettikleri koşullar absürt. Yani şu anda ciddi bile değiller”
“Sonunda yemek yemek zorundasınız. Nihayetinde ekonomik gerçekler en radikal delinin bile kafasına dank eder. Dolayısıyla zaman geçtikçe bunun bir etkisi olacağını düşünüyorum”
“Şu anda İran’a çektirilen ekonomik acı olağanüstü boyutta ve katlanarak artıyor. Her geçen gün büyüyor. Aynı hedefe ekonomik araçlar ve ekonomik baskı yoluyla ulaşıyorsak askeri saldırılar düzenlememize gerek yok. Bu bir çıkmaz değil. İran küresel pazarda enerji satamama durumuyla bugüne kadar hiçbir zaman böylesine karşı karşıya kalmamıştı”
Washington’ın ticaret yollarını kesme ve sınırları kapatma yönündeki taleplerinin Türkiye, Irak ve Pakistan gibi bölge ülkelerinde iç dengeleri sarsabileceği endişesi taşıdığı bir ABD yetkilisince dile getirildi. Öte yandan bu plan, İran Dini Lideri Mücteba Hamaney’in “ne savaş ne anlaşma” dönemini sonlandırma talimatıyla ters düşüyor. Atlantic Council uzmanı Danny Citrinowicz ve arabuluculuk yürüten Katar Başbakanı Al Sani de krizin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
“İran’ın bu durumu süresiz olarak kabullenmek gibi bir niyeti yok. Tahran, Washington ve bölgesel ortakları için ekonomik ve güvenlik maliyetlerini artırmanın Amerikan politikasında bir değişikliği zorlamanın tek yolu olduğu sonucuna varabilir. Tehlike ortada: İran gerilimi tırmandırır, Washington karşılık verir ve her iki taraf da kendilerini zorunlu olarak istemedikleri başka bir askeri çatışmanın içinde bulur”

